เดียร์ เอล เมดินา: ชุมชนช่างฝีมือผู้มีสิทธิ์ “ลา”

หมู่บ้านเดียร์ เอล เมดินา (Deir el-Medina) เป็นที่อยู่อาศัยของเหล่าช่างฝีมือที่สร้างสุสานให้กับราชวงศ์ในยุคอียิปต์ใหม่ ที่นี่เองที่นักโบราณคดีค้นพบหลักฐานที่น่าสนใจที่สุดเกี่ยวกับวิถีชีวิตและระบบการทำงานในยุคนั้น

สิ่งที่ทำให้หมู่บ้านนี้พิเศษคือ “บันทึกการขาดงาน” ที่ถูกจารึกลงบนแผ่นหินดินเผา ซึ่งตอนนี้ถูกเก็บรักษาไว้ที่ British Museum หลักฐานเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าชายชาวอียิปต์โบราณสามารถลางานได้ด้วยเหตุผลที่เกี่ยวข้องกับครอบครัว เช่น

•  ดูแลญาติที่เจ็บป่วย
• ทำพิธีห่อศพหรือมัมมี่ให้กับญาติที่เสียชีวิต
• ช่วยเหลือภรรยาหรือลูกสาวในช่วงมีประจำเดือน

ใช่แล้ว … หนึ่งในเหตุผลยอดฮิตของการลางานที่พบในบันทึกคือ “ภรรยาหรือลูกสาวมีเลือดออก” ซึ่งเป็นการอ้างอิงถึงการมีประจำเดือนอย่างตรงไปตรงมา

ประจำเดือน: เหตุผลที่ “ลางานได้” อย่างถูกต้อง

จากการศึกษาตำราแพทย์และบันทึกของชุมชนในยุคนั้น พบว่าการมีประจำเดือนถูกมองว่าเป็นเหตุการณ์สำคัญของชีวิต ไม่ใช่เรื่องต้องหลีกเลี่ยงหรือเป็นสิ่งต้องห้าม กลับกัน ชายที่เป็นสามีหรือพ่อมีหน้าที่ต้องดูแลคนในบ้านช่วงเวลาดังกล่าว และสามารถลางานเพื่อมาทำหน้าที่นี้ได้อย่างชอบธรรม

สิ่งนี้สะท้อนมุมมองที่ก้าวหน้าต่อบทบาทของผู้ชายในครอบครัว ที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ภายนอกบ้าน แต่ยังรวมถึงการช่วยเหลือในวิถีชีวิตประจำวันและกิจวัตรของผู้หญิงด้วย

งาน บ้าน และชีวิตส่วนตัวในยุคโบราณ

ในบันทึกการขาดงาน ยังพบเหตุผลอื่น ๆ ที่น่าสนใจ ไม่ว่าจะเป็น

• ป่วย
• ช่วยต้มเบียร์ (ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอาหารหลักในชีวิตประจำวัน)
• ทำพิธีกรรมทางศาสนา
• งานบ้านทั่วไป

ทั้งหมดนี้ทำให้เรารู้ว่าชาวอียิปต์โบราณมองเห็นความสำคัญของการดูแลครอบครัว การพักผ่อน และการประกอบพิธีกรรมในชีวิต ไม่ต่างจากแนวคิด “ชีวิตที่สมดุล” ที่เราพยายามไขว่คว้าในโลกยุคใหม่เลย

ความเชื่อ + ความจริง: บริบททางวัฒนธรรม

แม้ว่าความเชื่อเกี่ยวกับความบริสุทธิ์หรือพิธีกรรมทางศาสนาอาจมีอิทธิพลต่อการจัดสรรหน้าที่ในบ้าน แต่ในหลายกรณี การช่วยเหลือภรรยาในช่วงมีประจำเดือนก็เป็นเรื่องของความรับผิดชอบและความเป็นหุ้นส่วนในชีวิตคู่

ในบางแง่ มันคือการยอมรับความเป็นมนุษย์ที่ต้องพึ่งพาอาศัยกัน และการให้ค่ากับ “งานดูแล” ซึ่งมักถูกมองข้าม

ไม่ใช่แค่ปัจจุบัน แต่คือความเป็นมนุษย์

แนวคิดที่ว่าการดูแลครอบครัวเป็นหน้าที่ของผู้หญิงเท่านั้น ไม่สามารถอธิบายภาพชีวิตในอียิปต์โบราณได้เลย เพราะหลักฐานชัดเจนว่าผู้ชายก็มีบทบาทในการดูแลคนในบ้าน ทั้งในยามเจ็บป่วย ยามไว้ทุกข์ และยามที่ผู้หญิงในครอบครัวมีประจำเดือน

สิ่งนี้อาจจะช่วยเตือนใจเราว่า “Work-Life Balance” ไม่ใช่สิ่งใหม่ หากแต่เป็นความปรารถนาที่หยั่งรากอยู่ในความเป็นมนุษย์มาตั้งแต่ครั้งโบราณ

ที่มาข้อมูล: 

1. https://mymodernmet.com/ancient-egyptians-attendance-record/
2. https://www.worldhistory.org/article/933/daily-life-in-ancient-egypt/
3. https://www.linkedin.com/posts/femalequotient_egyptian-work-life-balance-activity-7326661399177240577-CUMg