แต่น้อยคนที่จะรู้จักกับพระแม่จามุณฑา (Chamunda) ภาคดุร้ายของพระแม่ทุรคา (Durga Devi) และเป็นหนึ่งในเจ็ดมาตฤกา (Matrikas) หรือเทวีผู้เป็นมารดาทั้งเจ็ด พระนามของพระองค์มาจากการรวมกันของชื่ออสูร จันทะ (Chanda) และ มุณฑะ (Munda) ที่พระแม่จามุณฑาได้สังหาร

พระแม่จามุณฑาเป็นที่รู้จักในหลายชื่อ เช่น จามุณฑี (Chamundi), จามุณฑาศวรี (Chamundeshwari) หรือ จรรจิกา (Charchika) และตามตำนานของอินเดียโบราณได้พรรณนาถึงพระแม่จามุณฑา ว่ามีลักษณะรูปร่างผอมแห้ง ท้องเหี่ยว มีซี่โครงและเส้นเลือดที่เห็นได้ชัดเจน สวมมาลัยที่ทำจากหัวกะโหลก มีฟันซี่เล็ก ดวงตาลึกเป็นโพลง และมีงูเลื้อยออกมาจากเส้นผมที่ตั้งชัน 

เป็นเทพที่สถิตย์อยู่ในบริเวณที่เผาศพ บ้างก็บริเวณเชิงตะกอนรอบต้นมะเดื่อ และมักได้รับการบวงสรวงด้วยเหล้า เลือด และเนื้อสัตว์ตามธรรมเนียมประเพณีเดิมแต่ปัจจุบันไม่นิยมแล้ว

ซึ่งถือว่าเป็นหนึ่งในโยคินีและเป็นเทพีแห่งสงคราม นอกจากนี้ยังมีความใกล้ชิดกับพระแม่กาลีแล้ว ในบางตำนาน พระนางจามุณฑาเกี่ยวข้องกับพระแม่ทุรคา อีกทั้งยังเป็นเทพีที่ได้ปราบ มหิษาสูร (Mahishasura) อสูรที่มีร่างกายเป็นมนุษย์แต่มีหัวเป็นควาย เพื่อช่วยทั้งสามโลก ได้แก่สวรรคโลก (Svarga Loka), มนุษยโลก (Manushya Loka) และ บาตาลโลก (Patala Loka) ให้อยู่รอดปลอดภัยจากความชั่วร้าย

พระแม่จามุณฑา ไม่เพียงแต่เป็นที่เคารพบูชาในศาสนาฮินดูเท่านั้น แต่ยังปรากฏในศาสนาเชนและพุทธมหายานนิกายตันตระด้วย ถึงแม้ว่าเป็นผู้ปกป้องที่ดุร้ายแต่ก็มีความเมตตาต่อผู้ศรัทธา และมักถูกมองว่าเป็นผู้ปราบมารและความชั่วร้ายทั้งปวง 

การบูชาพระแม่จามุณฑา มักทำในช่วงเช้าหลังพระอาทิตย์ขึ้น หรือช่วงโพล้เพล้ หรือเที่ยงคืน โดยผู้บูชาควรสวมชุดสีแดงหรือสีเหลือง พร้อมด้วยธูปหอม  การถวายดอกไม้สีแดง ตะเกียงทองแดงที่เติมน้ำมันสีดำ ถวายข้าวสาลีดิบ และปรุงอาหารจากน้ำตาลโตนด (jaggery) โดยส่วนใหญ่ผู้บูชามักจะขอในเรื่องของการปัดเป่าโรคภัย และคำสาป  บ้างก็ส่งเสริมเรื่องความกล้าหาญ ความรู้ ปัญญา พลังใจ และ ความเชื่อมั่นในตัวเอง รวมถึงขอให้ได้รับการปกป้องจากสิ่งชั่วร้ายและนำมาซึ่งความสงบสุข

ที่มาของข้อมูล: https://www.rudraksha-ratna.com/articles/goddess-chamunda?srsltid=AfmBOoofVPZISdG5ozMKkpWV3AoKuVyvg2S9_noBLzxZePP0QzsmsIyG