Jane เกิดที่ลอนดอนและเติบโตท่ามกลางธรรมชาติ ด้วยแรงสนับสนุนจากแม่ เธอเป็นเด็กหญิงที่ชอบจดบันทึกและใช้เวลาหลายชั่วโมงแอบสังเกตสัตว์อย่างอดทน ความฝันที่จะไปแอฟริกาเริ่มก่อตัวตั้งแต่ยังเล็ก กระทั่งในวัยสาว เธอเดินทางไปทำงานเป็น เลขาส่วนตัว ให้กับนักโบราณคดีชื่อดัง Louis Leakey ก่อนที่โอกาสนี้จะพาเธอก้าวเข้าสู่เส้นทางการศึกษาชิมแปนซีในแทนซาเนีย

ปี 1960 Jane เริ่มงานภาคสนามที่อุทยานแห่งชาติ Gombe Stream ประเทศแทนซาเนีย สิ่งที่เธอค้นพบเขย่าวงการวิทยาศาสตร์ ….ชิมแปนซีไม่ใช่มังสวิรัติ แต่ล่าและกินเนื้อ พวกมันสามารถประดิษฐ์และใช้เครื่องมือ เช่น กิ่งไม้สำหรับ ‘ตกมด’ และยังมีโครงสร้างสังคมซับซ้อน แสดงอารมณ์รัก หวงแหน หรือเศร้าโศกที่คล้ายมนุษย์อย่างน่าทึ่ง

ต่างจากนักวิจัยคนอื่นในยุคเดียวกัน Jane เลือกที่จะตั้งชื่อให้ชิมแปนซีแต่ละตัว เช่น David Greybeard หรือ Flo แทนการใช้รหัสตัวเลข วิธีการนี้เคยถูกวิจารณ์ว่า ‘ไม่เป็นวิทยาศาสตร์’ แต่เธอพิสูจน์ว่า การใช้หัวใจมองสัตว์ไม่ได้ทำลายความแม่นยำ ตรงกันข้าม กลับเปิดประตูสู่วิธีการศึกษาแบบใหม่ที่เชื่อมโยงความรู้สึกกับข้อมูลเชิงประจักษ์

เมื่อเห็นถิ่นอาศัยของชิมแปนซีถูกคุกคาม Jane ไม่หยุดแค่การบันทึก แต่ลุกขึ้นมาปกป้อง เธอก่อตั้ง Jane Goodall Institute ในปี 1977 เพื่อทำงานด้านการอนุรักษ์และการศึกษา และต่อมาในปี 1991 เธอสร้างโครงการ Roots & Shoots ให้เยาวชนทั่วโลกได้ลุกขึ้นลงมือแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมและสิทธิสัตว์ด้วยตนเอง

Jane ได้รับเกียรติยศระดับโลก ทั้ง Dame Commander of the Order of the British Empire (DBE), Presidential Medal of Freedom และตำแหน่ง UN Messenger of Peace แต่เหนือกว่ารางวัลคือผลสะเทือนที่ขยายไปไกลกว่าแวดวงวิทยาศาสตร์ เธอกลายเป็นสัญลักษณ์ของ eco-feminism แนวคิดที่เชื่อมโยงพลังของผู้หญิงเข้ากับธรรมชาติ และเป็นต้นแบบให้สังคมเปิดพื้นที่แก่ผู้หญิงในงานวิจัยภาคสนาม

แม้ในวัย 80–90 ปี Jane ยังเดินทางมากกว่าร้อยวันต่อปีทั่วโลกเพื่อบรรยายและรณรงค์เรื่องสิ่งแวดล้อม ความทุ่มเทนี้สะท้อนพลังที่ไม่เคยลดลงของเธอ และทำให้เธอกลายเป็น เสียงที่ไม่มีวันเงียบ ของการอนุรักษ์

สิ่งที่ Jane สร้างไว้ไม่ได้หยุดอยู่กับที่ มันกลายเป็นรากฐานสำคัญของศาสตร์สมัยใหม่ ทั้ง พฤติกรรมวิทยา (Ethology), มานุษยวิทยา (Anthropology) และงานอนุรักษ์ในระดับโลก งานของเธอเปลี่ยนวิธีที่เรามองสัตว์ และยังเปลี่ยนวิธีที่มนุษย์มอง ‘ตัวเอง’ ในฐานะสิ่งมีชีวิตหนึ่งท่ามกลางเครือข่ายของธรรมชาติ

Jane Goodall คือ “นักปฏิวัติที่อ่อนโยน” ผู้พิสูจน์ว่าการสร้างความรู้ไม่จำเป็นต้องแข็งกระด้าง หากแต่สามารถโอบอุ้มด้วยหัวใจได้ ชวนตั้งคำถามว่า เราจะมองโลกแบบ Jane ได้หรือไม่ มองด้วยสายตาที่อยากเข้าใจ แทนที่จะครอบงำ มองด้วยหัวใจที่อยากรักษา แทนที่จะทำลาย

“You cannot get through a single day without having an impact on the world around you. What you do makes a difference, and you have to decide what kind of difference you want to make.”

“ทุกวันในชีวิต เราล้วนส่งผลต่อโลกไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง สิ่งที่คุณทำมีความหมายเสมอ อยู่ที่คุณจะเลือกว่าต้องการสร้างความเปลี่ยนแปลงแบบไหน” 

— Jane Goodall

แม้เธอจากไปแล้ว แต่ทุกครั้งที่เราพูดถึงความยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อม ความเมตตาต่อสัตว์ และการเชื่อมโยงกันของสิ่งมีชีวิตบนโลกใบนี้ เสียงของ Jane ก็ยังคงก้องกังวานอยู่เสมอ

 

รู้สึกอย่างไรเกี่ยวกับโพสต์นี้?