Mary Somerville (1780–1872) นักปราชญ์หญิงชาวสกอตแลนด์ ผู้เชี่ยวชาญทั้งคณิตศาสตร์ ฟิสิกส์ ดาราศาสตร์ ธรณีวิทยา และงานเขียนวิทยาศาสตร์ คือผู้ที่เปลี่ยนแปลงสิ่งนี้ หนังสือของเธอ On the Connexion of the Physical Sciences (1834) มีเนื้อหาที่เชื่อมโยงหลากหลายสาขาเข้าด้วยกันอย่างลึกซึ้ง จน William Whewell นักปรัชญาและนักประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์ ต้องสร้างคำใหม่ขึ้นมาเพื่ออธิบายคนแบบเธอ และคำนั้นก็คือ “scientist”

การเรียนรู้ด้วยตนเอง ท่ามกลางกำแพงของเพศ

แม้ยุคนั้นผู้หญิงแทบไม่มีโอกาสได้รับการศึกษาวิทยาศาสตร์อย่างเป็นระบบ Somerville สอนตัวเองผ่านหนังสือและการทดลอง เธอมีความสนใจอย่างแรงกล้าต่อคณิตศาสตร์และฟิสิกส์ จนสามารถอ่านและแปลงานวิชาการขั้นสูงได้

ผลงานชิ้นสำคัญของเธอ  Mechanism of the Heavens  เป็นทั้งการแปลและอธิบายผลงานคณิตศาสตร์ดาราศาสตร์ขั้นสูงของ Laplace ซึ่งถูกใช้เป็นตำราที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ยาวนานหลายทศวรรษ ต่อมาเธอยังเขียน Physical Geography ซึ่งถือเป็นตำราภาษาอังกฤษเล่มแรกเกี่ยวกับภูมิศาสตร์กายภาพ

นอกจากนี้ Somerville ทำการทดลองเกี่ยวกับแสง แม่เหล็ก และการถ่ายภาพ ซึ่งในเวลานั้นถือว่าเป็นแนววิทยาศาสตร์ใหม่และล้ำสมัย

เกียรติยศที่ทำลายข้อจำกัด

ปี 1835 Somerville และ Caroline Herschel กลายเป็นผู้หญิงสองคนแรกที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นสมาชิกกิตติมศักดิ์ของสมาคมดาราศาสตร์แห่งสหราชอาณาจักร (Royal Astronomical Society) เกียรติยศนี้เป็นการยอมรับในผลงานและยังเปิดประตูเล็ก ๆ ให้ผู้หญิงก้าวเข้าสู่วงการวิทยาศาสตร์ที่ปิดกั้นมานาน

ตลอดชีวิต เธอเป็นผู้สนับสนุนการศึกษาและการยกระดับสถานะของผู้หญิงในสังคม มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดได้ตั้งชื่อ Somerville College เพื่อเป็นเกียรติแก่เธอ

มรดกทางวิทยาศาสตร์และสังคม

วันนี้ Mary Somerville ได้รับการจดจำจากทั้งผลงานทางวิทยาศาสตร์และบทบาทในการช่วยนิยามความหมายของการเป็น “นักวิทยาศาสตร์” ที่ไม่ขึ้นอยู่กับเพศหรือขอบเขตของสาขา ความกล้าหาญและความมุ่งมั่นของเธอเป็นแรงบันดาลใจให้กับนักวิจัยและนักเรียนทั่วโลก ว่าความรู้และความใฝ่รู้ไม่มีข้อจำกัด นอกจากข้อจำกัดที่สังคมตั้งไว้ และเราสามารถทลายมันได้

ที่มาของข้อมูล 

1. https://www.npr.org/2010/05/21/127037417/how-the-word-scientist-came-to-be
2. https://allthatsinteresting.com/mary-somerville