วันที่ 16 มิถุนายนที่ผ่านมา คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบ “แผนพื้นฐานเพื่อส่งเสริมความเข้าใจต่อความหลากหลายทางเพศวิถีและอัตลักษณ์ทางเพศ” ซึ่งจะเป็นแนวทางให้รัฐบาลกลาง รัฐบาลท้องถิ่น โรงเรียน และภาคธุรกิจทั่วประเทศใช้ร่วมกัน พร้อมข้อความสำคัญในแผนที่ระบุว่า “การเลือกปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรมเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้”
สาระหลักของแผนเน้นไปที่การศึกษาและระบบให้คำปรึกษา รัฐบาลกลางจะจัดทำโบรชัวร์และวิดีโออบรมกระจายไปยังหน่วยงานท้องถิ่น จัดอบรมผู้ให้คำปรึกษาตามสถาบันต่างๆ และรวบรวมแนวปฏิบัติที่ดีทั้งในและต่างประเทศ
ส่วนโรงเรียนได้รับการสนับสนุนให้ใช้ school counselor และนักสังคมสงเคราะห์มากขึ้น เพื่อรองรับนักเรียน LGBTQ+ ด้วยระบบให้คำปรึกษาที่ออกแบบตามช่วงวัยและพัฒนาการของเด็ก นอกจากนี้ยังครอบคลุมถึงที่ทำงาน ชุมชน การส่งเสริมงานวิจัย และการรายงานผลการดำเนินงานทุกปี
สิ่งที่ทำให้ข่าวนี้น่าจับตาคือบริบทการเมือง แผนนี้ผ่านความเห็นชอบในยุครัฐบาลของนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ ผู้มีจุดยืนคัดค้านสมรสเท่าเทียมมาตลอด ขณะที่ญี่ปุ่นยังคงเป็นชาติเดียวในกลุ่ม G7 ที่ยังไม่รับรองการสมรสของคู่รักเพศเดียวกันในระดับประเทศ และยังไม่มีกฎหมายห้ามการเลือกปฏิบัติต่อคน LGBTQ+ อย่างครอบคลุม ทั้งที่ศาลหลายแห่งตัดสินซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่าการปิดกั้นสมรสเท่าเทียมขัดรัฐธรรมนูญ โดยคดีกำลังรอคำตัดสินของศาลฎีกาที่คาดว่าจะออกมาในปี 2027
เสียงจากนักขับเคลื่อนสิทธิ์จึงออกมาในโทน “ดีใจ แต่ยังไม่พอ” ปัญหาใหญ่ที่สุดคือแผนนี้ไม่มีกลไกบังคับใช้ องค์กรหรือโรงเรียนที่เลือกจะเพิกเฉยก็ไร้บทลงโทษใดๆ ตัวกฎหมายแม่ปี 2023 เองก็เน้นแค่การส่งเสริมความเข้าใจ โดยปราศจากมาตรการห้ามเลือกปฏิบัติ อีกทั้งถ้อยคำในกฎหมายที่พูดถึง “ความปลอดภัยของประชาชนส่วนใหญ่” ยังถูกวิจารณ์ว่าเปิดช่องให้หน่วยงานอนุรักษ์นิยมตีความไปในทางจำกัดการให้ข้อมูลเรื่องความหลากหลายทางเพศในโรงเรียน แทนที่จะสนับสนุน
ขณะที่ผลสำรวจพบว่าชาวญี่ปุ่นกว่า 81.7% สนับสนุนให้โรงเรียนสอนเรื่อง LGBTQ+ แต่แผนกลับยังไม่กำหนดให้เป็นหลักสูตรภาคบังคับ
มองกลับมาที่ไทย เราผ่านสมรสเท่าเทียมมาแล้ว แต่การเรียนการสอนเรื่องความหลากหลายทางเพศในห้องเรียนไทยยังขึ้นอยู่กับครูแต่ละคนมากกว่านโยบายระดับชาติ ญี่ปุ่นเลือกเริ่มจากแผนการศึกษาก่อนแล้วค่อยสู้เรื่องกฎหมาย ไทยได้กฎหมายมาก่อนแต่ระบบการศึกษายังตามหลัง คุณคิดว่าเส้นทางไหนจะพาเด็ก LGBTQ+ ไปถึงวันที่รู้สึกปลอดภัยในห้องเรียนได้เร็วกว่ากัน
ที่มาข้อมูล: The Japan Times / Japan Today / Nippon.com