คดีที่กลายเป็นหมุดหมายการเปลี่ยนแปลง

คำตัดสินนี้มีที่มาจากข้อพิพาทระหว่างผู้หญิงสองคนที่ร่วมกันซื้อบ้านในเมืองเกซอนซิตี แม้โฉนดจะจดทะเบียนในชื่อของฝ่ายหนึ่งเพียงคนเดียวด้วยเหตุผลด้านความสะดวก แต่ทั้งคู่ต่างมีส่วนร่วมในการออกเงินซื้อและปรับปรุงบ้านร่วมกัน

ภายหลังเลิกรากัน หนึ่งในคู่กรณีเคยลงนามรับรองว่าอีกฝ่ายมีส่วนร่วมครึ่งหนึ่งของมูลค่าทรัพย์สิน ทว่าภายหลังกลับปฏิเสธ ทำให้เกิดการฟ้องร้องในศาล แม้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะยกคำร้อง แต่เมื่อคดีขึ้นสู่ศาลสูงสุด เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา (เผยแพร่คำตัดสิน 10 กุมภาพันธ์) ศาลได้กลับคำพิพากษา และรับรองสิทธิความเป็นเจ้าของร่วม พร้อมสิทธิในการแบ่งทรัพย์สินอย่างเป็นธรรม

ฐานกฎหมาย: มาตรา 148 และการขยายความหมาย

ความสำคัญของคำวินิจฉัยอยู่ที่ มาตรา 148 แห่งประมวลกฎหมายครอบครัวฟิลิปปินส์ ซึ่งว่าด้วยการแบ่งทรัพย์สินของบุคคลที่อยู่กินกันแต่ไม่สามารถสมรสได้ตามกฎหมาย โดยให้พิจารณาทรัพย์สินจาก “การร่วมลงทุนหรือมีส่วนร่วมจริง” (actual joint contributions) และสันนิษฐานว่าแบ่งกันเท่าเทียม เว้นแต่จะมีหลักฐานโต้แย้ง

นอกจากนี้ ศาลสูงสุดได้ตีความให้มาตรานี้ครอบคลุมถึงคู่รักเพศเดียวกันที่อยู่ร่วมกัน แม้กฎหมายฟิลิปปินส์จะยังไม่เปิดทางให้สมรสก็ตาม ผู้พิพากษาหลายท่าน รวมถึง Marvic Leonen และ Amy Lazaro-Javier ชี้ว่าศาลไม่ควรปล่อยให้ความสัมพันธ์ของคนกลุ่มหนึ่งตกอยู่ในการถูกเพิกเฉย (legal invisibility) 

ความหมายที่ไกลกว่าทรัพย์สิน

คำตัดสินครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกที่มาตรา 148 ถูกนำมาใช้รับรองสิทธิในทรัพย์สินของคู่รักเพศเดียวกันอย่างชัดเจนในฟิลิปปินส์ ประเทศที่ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์นิกายคาทอลิก และยังไม่มีการรับรองสมรสเท่าเทียมหรือกฎหมายหย่า

แม้คำวินิจฉัยจะไม่เท่ากับการรับรองสถานะครอบครัวโดยสมบูรณ์ แต่ก็เป็นก้าวสำคัญที่ทำให้คู่รักเพศเดียวกันมีหลักประกันทางกฎหมายมากขึ้น โดยเฉพาะในประเด็นทรัพย์สินและความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

องค์กรภาคประชาสังคมอย่าง LGBT Pilipinas ระบุว่า นี่คือสัญญาณเชิงบวกต่อการยอมรับครอบครัว LGBTQ+ ในระบบกฎหมาย พร้อมเรียกร้องให้รัฐสภาเดินหน้าผลักดันกฎหมายที่ให้ความคุ้มครองครอบคลุมยิ่งขึ้น เนื่องจากศาลเพียงอย่างเดียวไม่อาจแก้ไขทุกช่องว่างทางสิทธิได้

ที่มาของข้อมูล:

1. https://www.losangelesblade.com/2026/02/10/philippines-supreme-court-rules-same-sex-couples-can-co-own-property/
2. https://newsinfo.inquirer.net/2180153/fwd-sc-recognizes-co-ownership-for-live-in-same-sex-couples 

 

รู้สึกอย่างไรเกี่ยวกับโพสต์นี้?