การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญเกิดขึ้นในเดือนธันวาคม 2022 เมื่อรัฐบาลรัสเซียขยายขอบเขตการห้าม “การเผยแพร่โฆษณาชวนเชื่อเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางเพศที่ไม่เป็นไปตามประเพณี” จากที่เคยห้ามเฉพาะในกลุ่มเยาวชน มาเป็นห้ามในทุกพื้นที่สาธารณะ การแสดงออกถึงอัตลักษณ์ทางเพศที่หลากหลายกลายเป็นสิ่งผิดกฎหมาย 

นับตั้งแต่กฎหมายนี้มีผลบังคับใช้ มีรายงานว่ามีผู้ถูกจับกุมมากกว่า 200 คน และอีกหลายร้อยคนถูกปรับ

สถานการณ์รุนแรงขึ้นเมื่อศาลสูงสุดรัสเซียประกาศให้ “การเคลื่อนไหว LGBT ระหว่างประเทศ” เป็นกลุ่มหัวรุนแรง เกิดการจับกุม การปิดสถานบันเทิง และการคุกคามอย่างต่อเนื่อง ผู้ที่เกี่ยวข้องกับชุมชน LGBTQ+ อาจถูกจำคุกได้สูงสุดถึง 6 ปี ส่งผลให้มีการอพยพของชุมชน LGBTQ+ ออกนอกประเทศเพิ่มขึ้นกว่า 50% ในปี 2023 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า

Putin ผูกโยงประเด็นนี้กับสงครามในยูเครน อ้างว่าการต่อสู้กับชาติตะวันตกคือการปกป้อง “คุณค่าครอบครัวแบบดั้งเดิม” ของรัสเซีย การห้ามกิจกรรม LGBTQ+ จึงกลายเป็นส่วนหนึ่งในการต่อสู้ทางอุดมการณ์ ผลสำรวจความคิดเห็นของประชาชนรัสเซียพบว่า 63% สนับสนุนกฎหมายนี้ แต่ในกลุ่มคนอายุ 18-24 ปี มีเพียง 38% ที่เห็นด้วย

ผลกระทบรุนแรงมากในกลุ่มคนข้ามเพศ Anna หญิงข้ามเพศวัย 25 ปี ต้องปกปิดตัวตนในที่ทำงานและเสี่ยงใช้ฮอร์โมนที่ไม่ได้มาตรฐาน เพราะการรักษาเพื่อยืนยันเพศสภาพถูกห้าม Center T องค์กรสนับสนุนคนข้ามเพศต้องย้ายที่พักพิงไปยังประเทศอาร์เมเนีย

หลายคนหนีออกนอกประเทศ บางคนเลือกอยู่และต่อสู้ต่อไป ชุมชน LGBTQ+ ปรับตัวด้วยการย้ายกิจกรรมไปอยู่ใต้ดินหรือออนไลน์ Moscow Community Center for LGBT+ Initiatives ยังทำงานผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ ให้สมาชิกในชุมชนติดต่อและสนับสนุนกัน

ประชาคมโลกได้แสดงความกังวลต่อสถานการณ์นี้ องค์การสหประชาชาติและสหภาพยุโรปได้ออกแถลงการณ์ประณามการละเมิดสิทธิมนุษยชนในรัสเซีย และเรียกร้องให้ยกเลิกกฎหมายดังกล่าว บางประเทศได้ออกมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจต่อบุคคลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการละเมิดสิทธิ LGBTQ+ ในรัสเซีย

ผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมเริ่มปรากฏชัดเจน มีรายงานว่าบริษัทเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมสร้างสรรค์หลายแห่งในรัสเซียสูญเสียบุคลากรที่มีความสามารถจากการอพยพ ส่งผลให้ GDP ของประเทศลดลงประมาณ 0.5% ในปี 2023 นอกจากนี้ ยังมีการเปลี่ยนแปลงในระบบการศึกษา โดยมีการปรับปรุงหลักสูตรให้สอดคล้องกับ “ค่านิยมดั้งเดิม” ตามนโยบายของรัฐบาล

การแก้ไขปัญหาในระยะยาวต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน องค์กรพัฒนาเอกชนระหว่างประเทศกำลังทำงานร่วมกับกลุ่มสิทธิมนุษยชนในรัสเซียเพื่อสร้างเครือข่ายสนับสนุนที่ปลอดภัย และให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ผู้ที่ถูกดำเนินคดี นอกจากนี้ ยังมีความพยายามในการสร้างแพลตฟอร์มออนไลน์ที่ปลอดภัยสำหรับการแลกเปลี่ยนข้อมูลและให้คำปรึกษา

เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศอื่น สถานการณ์ในรัสเซียมีความคล้ายคลึงกับประเทศเช่น ฮังการีและโปแลนด์ ที่มีการออกกฎหมายจำกัดสิทธิของชุมชน LGBTQ+ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แสดงให้เห็นถึงแนวโน้มการถดถอยของสิทธิ LGBTQ+ ในบางภูมิภาคของโลก

Gogishvili กังวลถึงผลกระทบต่อคนรุ่นใหม่ “ผมกลัวสำหรับเด็กๆ ที่เกิดและเติบโตที่นั่น พวกเขาจะถูกสอนตั้งแต่เด็กว่าการเป็นเควียร์เป็นสิ่งไม่ดี เหมือนที่ผมเคยเป็น ผมไม่สามารถยอมรับตัวเองได้จนกระทั่งอายุ 20 ปี”

การใช้อำนาจรัฐผ่านกฎหมายและนโยบายเพื่อลิดรอนสิทธิของประชาชนบางกลุ่มทำลายหลักการพื้นฐานของสังคมประชาธิปไตยและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ การต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนและความเท่าเทียมยังเป็นความท้าทายในหลายประเทศทั่วโลก สถานการณ์ในรัสเซียเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของความจำเป็นในการเฝ้าระวังและปกป้องสิทธิของกลุ่มเปราะบางในสังคม

ที่มาข้อมูล 

1. https://lasvegassun.com/news/2024/dec/06/russias-lgbtq-community-is-living-in-fear-followin/
2. https://www.thepinknews.com/2024/03/25/russia-lgbtq/
3. https://abcnews.go.com/International/wireStory/russias-lgbtq-community-living-fear-new-laws-court-116514368