จุดเริ่มต้นและวัตถุประสงค์ของวันบุรุษสากล

แม้ว่าความพยายามในการผลักดันให้มีวันบุรุษสากลจะเริ่มตั้งแต่ช่วงทศวรรษที่ 1960 แต่วันดังกล่าวเพิ่งได้รับการเฉลิมฉลองอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2542 (ค.ศ. 1999) โดย ดร. เจอโรม ทีลักซิงห์ (Jerome Teelucksingh) จากตรินิแดดและโตเบโก เขาเลือกวันนี้เพราะเป็นวันเกิดของพ่อของเขา ซึ่งเป็นบุคคลต้นแบบที่ดีในชีวิต

เป้าหมายหลักของวันบุรุษสากล

วันบุรุษสากลไม่ได้ถูกกำหนดขึ้นมาเพื่อแข่งขันหรือกลบกระแสวันสตรีสากล แต่มีจุดมุ่งหมายที่แตกต่างกัน ได้แก่

• เฉลิมฉลองบทบาทของผู้ชาย ในสังคม ทั้งในฐานะพ่อ แม่ (ผู้ชายข้ามเพศบางคนก็เป็นแม่) ลูก เพื่อน คู่ชีวิต และบุคคลสำคัญในชุมชน
• ส่งเสริมสุขภาพกายและสุขภาพจิตของผู้ชาย รวมถึงสร้างความตระหนักถึงปัญหาที่มักถูกมองข้าม เช่น ภาวะซึมเศร้า อัตราการฆ่าตัวตายที่สูงขึ้นในผู้ชาย และโรคที่เกี่ยวข้องกับเพศชาย เช่น มะเร็งต่อมลูกหมาก
• ตั้งคำถามเกี่ยวกับบทบาททางเพศและความคาดหวังของสังคม ที่มีต่อผู้ชาย เช่น อุดมการณ์ความเป็นชายแบบดั้งเดิม (Toxic Masculinity) ที่กดทับทั้งผู้ชายตรงเพศและชายข้ามเพศ
• สร้างความสมดุลระหว่างความเท่าเทียมทางเพศ โดยเปิดพื้นที่ให้ผู้ชายมีบทสนทนาเกี่ยวกับประเด็นทางเพศในแบบที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นชายรักชาย ชายข้ามเพศ หรือผู้ชายที่ไม่ตรงตามกรอบของสังคม

ในแต่ละปี วันบุรุษสากลจะมีธีมที่แตกต่างกัน ปี 2567 (2024) ธีมคือ “Positive Male Role Models” หรือ “แบบอย่างผู้ชายที่ดี” ซึ่งเป็นการส่งเสริมภาพลักษณ์ของผู้ชายที่ใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่า เป็นแรงบันดาลใจ และสนับสนุนความหลากหลาย

ในประเทศไทย วันบุรุษสากลยังไม่ได้รับความนิยมเทียบเท่ากับวันสตรีสากล แต่ในช่วงหลัง ๆ มีการพูดถึงมากขึ้นผ่านสื่อสังคมออนไลน์ โดยเฉพาะประเด็นเกี่ยวกับสุขภาพของผู้ชายและบทบาทของพวกเขาในครอบครัวและสังคม บางองค์กรเริ่มจัดกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น การให้ความรู้เรื่องสุขภาพจิตและการลดอัตราการฆ่าตัวตายของผู้ชาย

นอกจากนี้ วันบุรุษสากลยังเป็นโอกาสสำคัญในการตั้งคำถามเกี่ยวกับ บทบาทของผู้ชายในสังคมที่เท่าเทียมทางเพศ ว่าไม่ใช่แค่การเป็น ‘หัวหน้าครอบครัว’ หรือ ‘ผู้นำ’ เท่านั้น แต่ยังสามารถเป็นพันธมิตร (Ally) ที่สนับสนุนสิทธิของทุกเพศและช่วยสร้างโลกที่ครอบคลุมมากขึ้น

วันบุรุษสากลได้รับการเฉลิมฉลองในหลายประเทศทั่วโลก เช่น สิงคโปร์ ซึ่งมีการจัดกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมสุขภาพจิตของผู้ชายและบทบาทของพวกเขาในสังคม ในแอฟริกาใต้ มีการจัดกิจกรรมเพื่อสนับสนุนความเท่าเทียมทางเพศและยกย่องผู้ชายที่มีส่วนร่วมในงานด้านสังคม ในแทนซาเนีย มีการจัดงานเพื่อส่งเสริมบทบาทของผู้ชายในด้านสุขภาพและครอบครัว

วันสตรีสากล vs. วันบุรุษสากล: เปรียบเทียบความแตกต่าง

แม้วันทั้งสองจะมีเป้าหมายที่แตกต่างกัน แต่ก็มีจุดร่วมในเรื่องของ การส่งเสริมสิทธิและความเป็นอยู่ที่ดีของแต่ละเพศ

• วันสตรีสากล: เน้นการเรียกร้องสิทธิและความเท่าเทียมที่ผู้หญิงยังขาดในอดีตและปัจจุบัน รวมถึงการต่อสู้กับการเลือกปฏิบัติ
• วันบุรุษสากล: เน้นการยกย่องบทบาทของผู้ชาย และแก้ไขปัญหาที่มักถูกละเลย เช่น สุขภาพจิต ความกดดันทางสังคม และบทบาททางเพศที่แข็งทื่อ

ทำไมเราควรให้ความสำคัญกับวันบุรุษสากล?

ในสังคมที่กำลังเคลื่อนไปสู่ความเท่าเทียมทางเพศ วันบุรุษสากลนั้นไม่ใช่เป็นแค่วันของผู้ชายตรงเพศ (Cisgender Men) เท่านั้น แต่ควรเป็นวันของ “ผู้ชายทุกคน” ไม่ว่าจะเป็นชายข้ามเพศ ชายรักชาย หรือชายที่มีอัตลักษณ์ที่ไม่เป็นไปตามกรอบของสังคม ทุกคนควรได้รับพื้นที่ในการเฉลิมฉลองและพูดถึงประเด็นที่เกี่ยวข้องกับพวกเขา

ดังนั้น ในวันบุรุษสากลนี้ เราอาจ:

• ส่งข้อความให้เพื่อนหรือคนใกล้ตัวที่เป็นผู้ชายเพื่อให้กำลังใจ
• สนับสนุนองค์กรที่ทำงานเกี่ยวกับสุขภาพจิตของผู้ชาย
• ตั้งคำถามเกี่ยวกับอุดมการณ์ความเป็นชายแบบเดิม ๆ และสร้างบทสนทนาที่ครอบคลุมมากขึ้น

วันบุรุษสากล เป็นวันของสังคมที่ให้คุณค่าแก่ทุกคน เพราะความเท่าเทียมทางเพศไม่ได้หมายถึงการให้เพศหนึ่งสูงกว่าอีกเพศหนึ่ง แต่หมายถึงการที่ทุกคนได้รับโอกาสและการยอมรับอย่างเท่าเทียมกัน

ที่มาข้อมูล:

1. https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/international-mens-day-2024-know-history-significance-and-theme/articleshow/115414746.cms
2. https://www.nationaldaycalendar.com/international/international-mens-day
3. https://www.business-standard.com/lifestyle/international-men-s-day-2024-all-about-the-importance-of-men-in-society-nc-124111801084_1.html