และไม่ใช่แค่ชนะในฐานะนักเขียนจากเอเชียเท่านั้น แต่ Yang Shuang-zi ยังเป็นนักเขียนชาวไต้หวันคนแรกที่พางานเขียนของประเทศตัวเองขึ้นไปยืนบนเวทีระดับโลกแบบเต็มตัว
Yang Shuang-zi หรือชื่อภาษาจีน “楊双子” เป็นนักเขียนนวนิยายชาวไต้หวันร่วมสมัย ที่โดดเด่นจากการนำประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมอาหาร อัตลักษณ์ไต้หวัน และความสัมพันธ์แบบหญิงรักหญิง (sapphic/lesbian themes) มาผสมเข้าด้วยกันอย่างละเอียดอ่อนและมีเอกลักษณ์
นามปากกา “Yang Shuang-zi” มีความหมายประมาณว่า “หยางผู้เป็นคู่/หยางสองคน” ซึ่งสะท้อนความสนใจของเธอที่มักพูดถึง “ความสัมพันธ์ระหว่างผู้หญิง” และความเป็นคู่ขนานของตัวตน ภาษา และประวัติศาสตร์
เธอเกิดและเติบโตในไต้หวัน และเริ่มเป็นที่รู้จักในวงการวรรณกรรมจากงานเขียนแนว historical fiction ที่หยิบเอาช่วงเวลาทางประวัติศาสตร์ของไต้หวัน โดยเฉพาะยุคอาณานิคมญี่ปุ่น มาตีความใหม่ผ่านสายตาของผู้หญิงและคนชายขอบ
สิ่งที่ทำให้ Yang Shuang-zi แตกต่างจากนักเขียนร่วมสมัยหลายคน คือการใช้ “อาหาร” เป็นส่วนสำคัญในการเล่าเรื่อง เธอมักใช้เมนู วัตถุดิบ หรือวัฒนธรรมการกิน เป็นเครื่องมือพูดถึงชนชั้น อำนาจ ความทรงจำ และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน
ผลงานของเธอหลายเรื่องยังถูกพูดถึงในฐานะ “historical lesbian fiction” หรือวรรณกรรมเลสเบียนย้อนยุค เพราะเธอมักสร้างตัวละครหญิงที่มีสายสัมพันธ์ลึกซึ้ง คลุมเครือ และเต็มไปด้วยแรงดึงดูดทางอารมณ์ แม้จะไม่ได้เล่าอย่างเปิดเผยตรงไปตรงมาแบบนิยายโรแมนซ์ทั่วไป
ผลงานที่ทำให้เธอเป็นที่รู้จักในระดับโลกคือ Taiwan Travelogue นิยายที่เล่าเรื่องในปี 1938 ผ่านความสัมพันธ์ระหว่างนักเขียนหญิงชาวญี่ปุ่นกับล่ามหญิงชาวไต้หวัน ระหว่างการเดินทางชิมอาหารทั่วเกาะไต้หวันในยุคอาณานิคม
สำหรับหลายคน นี่ไม่ใช่แค่ชัยชนะของนิยายหนึ่งเล่ม แต่คือการที่เรื่องเล่าจากคนชายขอบได้ถูกมองเห็นพร้อมกันหลายชั้น ทั้งในฐานะวรรณกรรมไต้หวัน วรรณกรรมภาษาจีน และงานเขียนที่มีสายธาร queer/sapphic ซ่อนอยู่ในแก่นเรื่องอย่างชัดเจน
แม้หนังสือจะไม่ได้ประกาศตัวว่าเป็นนิยายเลสเบียนแบบชัดเจน แต่ผู้อ่านจำนวนมาก รวมถึงคอมมูนิตี้ sapphic readers ทั่วโลก ต่างพูดตรงกันว่าหนังสือเต็มไปด้วย tension แบบหญิงรักหญิง ทั้งความรู้สึกที่ก้ำกึ่ง ความปรารถนาที่ต้องซ่อน และสายสัมพันธ์ที่ค่อย ๆ ก่อตัวภายใต้สังคมอาณานิคม
สิ่งที่ทำให้ Yang Shuang-zi น่าสนใจคือเธอถูกมองว่าเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกกรุยทาง historical lesbian fiction ของไต้หวัน หรือวรรณกรรมเลสเบียนย้อนยุคร่วมสมัย ที่นำเรื่องเพศสภาพและความรักของผู้หญิงมาเล่าผ่านบริบทประวัติศาสตร์อย่างละเมียดละไม
เธอไม่ได้เขียน queer story แบบตะโกนเสียงดังๆ ว่าสิ่งที่ทำคืองาน queer แต่เลือกใช้ภาษา ความเงียบ ความคลุมเครือ และการแปลความรู้สึก เป็นเครื่องมือเล่าเรื่องแทน ซึ่งหลายคนมองว่านี่แหละคือเสน่ห์ของงานเขียนเธอ
ที่สำคัญ Yang Shuang-zi ยังยืนยันชัดเจนว่า เธอต้องการรักษาการนำเสนอความสัมพันธ์เพศเดียวกันไว้ในทุกเวอร์ชันดัดแปลงของผลงาน เพราะสำหรับเธอ ความสัมพันธ์เหล่านี้ไม่ใช่องค์ประกอบรอง แต่คือหัวใจสำคัญของเรื่องเล่า
อีกหนึ่งคนที่ถูกพูดถึงไม่แพ้กันคือ Lin King นักแปลภาษาอังกฤษของหนังสือ ซึ่งได้รับรางวัลร่วมกับเธอด้วย สะท้อนให้เห็นว่าการแปลไม่ใช่แค่การเปลี่ยนภาษา แต่คือการพาอารมณ์ วัฒนธรรม และตัวตนของผู้คนเดินทางข้ามโลก
สำหรับชัยชนะของ Taiwan Travelogue จึงไม่ใช่แค่เรื่องของรางวัลวรรณกรรม แต่คือช่วงเวลาที่โลกเริ่มหันมาฟังเสียงจากไต้หวัน จากนักเขียน queer และจากเรื่องเล่าที่ครั้งหนึ่งอาจเคยถูกมองว่า เป็นเพียงคยตัวเล็กตัวน้อยสำหรับเวทีระดับโลก แต่วันนี้ เรื่องเล่านั้นดังพอจะเปลี่ยนประวัติศาสตร์ได้แล้วจริง ๆ
ที่มาของข้อมูล: