จริงหรือมโน เมื่อมีมบอกว่า ‘หมึกตัวเมียฆ่าหมึกตัวผู้เพราะไม่อยากผสมพันธุ์’

แต่เบื้องหลังคำกล่าวนี้ มีรายละเอียดที่ชวนให้คิดต่อ มากกว่าจะเชื่อไปตามกระแส

ในโลกของหมึก มีบางสายพันธุ์ที่แสดงพฤติกรรม sexual cannibalism หรือการกินคู่ผสมพันธุ์ ซึ่งเกิดขึ้นได้เมื่อหมึกตัวเมียมีขนาดใหญ่กว่าตัวผู้มาก และไม่อยู่ในช่วงพร้อมผสมพันธุ์ ตัวผู้ที่เข้าไปใกล้ในจังหวะผิดอาจถูกมองว่าเป็นเหยื่อ

นักวิทยาศาสตร์พบว่าหมึกบางตัวสามารถฆ่าและกินตัวผู้ระหว่างหรือหลังผสมพันธุ์ โดยอาจช่วยให้ตัวเมียมีพลังงานเพียงพอสำหรับวางไข่และดูแลลูก (ที่มาข้อมูล: Discover Magazine, PackedHead)

ที่ ‘Octopolis’ แหล่งรวมหมึกชื่อดังในออสเตรเลีย นักวิจัยสังเกตพฤติกรรมการ ขว้างปาวัตถุของหมึกตัวเมีย ไม่ว่าจะเป็นดิน เปลือกหอย หรือเศษสาหร่าย ซึ่งส่วนใหญ่มุ่งเป้าไปยังตัวผู้ที่พยายามเข้าหาอย่างต่อเนื่อง

การขว้างปาประมาณสองในสามมาจากหมึกตัวเมีย หลายครั้งดูเหมือนเป็นการตอบโต้ที่มีเจตนา อารมณ์คล้าย ๆ กับมนุษย์เวลาต้องรับมือกับคนที่ไม่เคารพขอบเขต (ที่มาข้อมูล: Phys.org, ScienceAlert)

การผสมพันธุ์ในโลกของหมึกบางครั้งก็ต้องใช้กลยุทธ์ ตัวผู้บางชนิดจะผสมพันธุ์จากระยะปลอดภัย โดยใช้แขนพิเศษที่เรียกว่า hectocotylus ยื่นเข้าไปในโพรงของตัวเมียเพื่อลดความเสี่ยง หรือในบางกรณีอย่าง blue-lined octopus ตัวผู้จะกัดและปล่อยพิษเพื่อให้ตัวเมียเคลื่อนไหวไม่ได้ชั่วคราว (ที่มาข้อมูล: Discover Magazine)

ในสายพันธุ์ Larger Pacific Striped Octopus มีหลักฐานว่าตัวผู้และตัวเมียสามารถอาศัยอยู่ร่วมกันอย่างสันติ โดยไม่มีพฤติกรรมรุนแรงหรือกินกันเอง การผสมพันธุ์ของหมึกจึงมีหลายรูปแบบ และพฤติกรรมแบบ กินตัวผู้ ไม่ได้เกิดกับทุกสายพันธุ์เสมอไป

อย่าเพิ่งเชื่อมีมโดยไม่มีข้อมูล

แม้มีมจะตั้งอยู่บนพื้นฐานของเรื่องจริง แต่การตีความแบบเหมารวม เช่น ‘หมึกตัวเมียทุกตัวจะฆ่าตัวผู้’ เป็นการลดทอนความซับซ้อนของธรรมชาติลงเหลือแค่ภาพตลกร้ายในโลกออนไลน์ มีมอาจช่วยให้คนสนใจเรื่องหมึกมากขึ้น แต่การเข้าใจพฤติกรรมทางชีววิทยาอย่างรอบด้าน จะพาเราไปไกลกว่านั้น

สิ่งที่น่าสนใจก็คือ ขอบเขต ความยินยอม และการสื่อสาร เป็นเรื่องสำคัญแม้ในโลกของสัตว์ทะเล พฤติกรรมที่ดูรุนแรงในสายตาเรานั้น อาจเป็นกลไกธรรมชาติที่ซับซ้อนและมีเหตุผลในเชิงวิวัฒนาการ

ที่มาข้อมูล:

1. Discover Magazine
2. ScienceAlert
3. PackedHead
4. Phys.org
5. Reddit – r/science